aardappel
Terug naar 'wonen, tuin en dieren'
| Boordevol voedingsstoffen
Aardappels kunnen elke dag. Ze smaken heerlijk in zowel 'Hollandse’ als spannende internationale gerechten. En het mooie is dat aardappels boordevol belangrijke voedingsstoffen zitten. Interessante geschiedenis Wat ooit een exotische plant was in de tuin van de Spaanse koning Phillip II is nu een wereldvoedselbron. Vast of kruimig? Kruimige aardappels vallen vallen gemakkelijk uit elkaar bij het koken. Ze zijn geschikt voor puree, in stamppot, soufflé en soep. Voorbeelden zijn Eigenheimer, Dore en Redstar. Word je van aardappels dik? Nee, aardappels leveren slecht 85 kcal per 100 gram. Het is vaak de jus die erbij geserveerd wordt die de extra calorieën levert. Soorten Aardappels in soorten en maten Je zou het zo niet zeggen, maar de aardappel is familie van de tomaat, de aubergine en de paprika. Samen behoren ze tot de familie van de "‘nachtschade planten". Van de Solanum tuberosum, zoals de aardappel officieel heet, bestaan vele verschillende rassen. Alleen al in Nederland zijn er zo'n 250 bekend. Hiervan worden ongeveer 90 voor de Nederlandse consumptiemarkt geteeld. De andere rassen zijn voor de export en dienen als pootgoed elders op de wereld. De ene aardappel is de ander niet! Ze verschillen bijvoorbeeld in smaak, kleur, vorm en kooktype. Kijk ook in de aardappelwijzer. Kruimig of vastkokend? Het is belangrijk van een aardappel te weten of hij uit elkaar valt met koken of juist vast blijft. Daarom worden aardappelen in 4 verschillende kooktypes ingedeeld (zie hieronder). Het kooktype heeft ook invloed op de smaak van een aardappel. Een aardappel die bij het koken vast blijft heeft een heel ander ‘mondgevoel’ dan een aardappel die zacht en kruimig wordt. Verder is de smaak van de aardappel afhankelijk van het soort, de periode dat hij bewaard is, het seizoen, de grond waarin de aardappel geteeld is (zand of kleigrond) en de teelt omstandigheden (temperatuur, neerslag, etc…) Vast of kruimig? Vastkokend: De aardappel blijft heel bij het koken en behouden hun vorm. Lekker als gekookte aardappel, maar ook gebakken, gefrituurd, of in ovenschotels, aardappeltortilla’s en salades. Voorbeelden zijn Nicola, Lady Christl en Accent. Vrij vastkokend: De aardappel blijft heel bij het koken maar wordt aan de buitenkant een beetje kruimig. Net als de vastkokende aardappel geschikt voor koken, bakken, frituren en voor in ovenschotels en salades. Kruimig: De aardappel is na het koken in de kern stevig en aan de buitenkant kruimelig en los van structuur. Kan worden gebruikt als gekookte aardappel, gepofte aardappel maar ook voor puree, in ovenschotels en stamppot. Teelt en oogst 122.000 hectare Nederland is met recht een aardappelland. Er zijn alleen al 11.500 bedrijven waar consumptieaardappelen geteeld worden. In totaal staan 122.000 hectare grond vol met aardappels. Dat aardappelen zo goed gedijen in Nederlandse bodem ligt voor een groot gedeelte aan het klimaat. Een oer-Hollands temperatuurtje van van 16 - 18 ºC en regelmatig regen is namelijk optimaal voor de groei. De aardappel kan verder op vrijwel alle grondsoorten gedijen en verlangt geen hoge zuurgraad van de grond. De beste bodem is van een losse structuur, zoals de lichte kleigrond en niet te droge zandgrond. Consumptieaardappels zijn de aardappels voor dagelijks gebruik. Zowel de verse als de bewerkte (bijvoorbeeld chips en frites) en/of voorverpakte (bijvoorbeeld krieltjes, partjes en schijfjes). Pootaardappels zijn de aardappels voor de export. Ze vormen het uitgangsmateriaal (pootgoed) voor de teelt van aardappels over de hele wereld. Fabrieks- of industrieaardappels zijn geschikt om zetmeel, spiritus of veevoer van te maken. Deze aardappels zijn niet geschikt voor consumptie. Teeltmethoden Traditionele teelt Van oudsher probeert men bij de landbouw een zo groot mogelijke oogst te behalen. Het nadeel is dat bij deze traditionele teelt bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. Geïntegreerde teelt De geïntegreerde teelt kan gezien worden als voorloper van de biologische teelt en staat letterlijk tussen traditioneel en biologisch in. Bij geïntegreerde teelt streeft de teler naar een evenwicht tussen opbrengst en milieu. Biologische teelt Biologisch geteelde aardappels zijn geteeld zonder gebruikmaking van kunstmest en chemische gewasbeschermingsmiddelen, maar met behulp van organische mest en biologische gewasbeschermingmethoden. De soms handmatige inspanningen op de biologische akkers zorgen ervoor, samen met een lagere opbrengst, dat de prijs van deze aardappels hoger ligt dan bij gangbaar geteelde aardappels. Aardappels van biologische teelt hebben een Eko Keurmerk. Biologisch-dynamische teelt Biologisch-dynamische (bd) aardappels zijn geteeld vanuit de antroposofische filosofie: de natuur is één groot, samenhangend, levend organisme. De zon, de maan en andere hemellichamen vervullen hierin een belangrijke rol. Een bd-teler stemt de teelt dan ook af op de stand van de maan in de dierenriem, aan de hand van een speciale kalender. De bd-teeltmethode is gericht op het telen zonder chemische middelen en kunstmest en wordt ook wel aangeduid als Antroposofische teelt. Aardappels van biologisch-dynamische teelt hebben een Eko Keurmerk. Ecologische teelt Ecologisch geteelde aardappels zijn geteeld zonder gebruikmaking van chemische gewasbeschermingsmiddelen of kunstmest. Daarnaast gaan ecologische telers, net als hun biologisch-dynamische collega’s, uit van de antroposofische filosofie: de natuur is één groot, samenhangend, levend organisme. Zij maken, in tegenstelling tot hun biologisch-dynamische collega’s, echter geen gebruik van de kalender waarmee de teelt op de stand van de maan in de dierenriem wordt afgestemd. Aardappels van ecologische teelt hebben een Eko Keurmerk. Vroege en late aardappels Het grootste deel van de Nederlandse/Belgische aardappels bestaat uit late rassen. Deze rooit men tussen half augustus en half oktober. Dit heet ook wel de hoofdoogst. Vroegere rassen zijn vroeger rijp en kunnen dus eerder worden geoogst (vroege oogst). Primeurrassen zijn echt de eerste rassen die gerooid kunnen worden. In het voorjaar en aan het begin van de zomer liggen dus zowel primeurrassen en vroege rassen in de schappen naast de late rassen (van de oogst van het vorige jaar). Gezondheid Daarom is een pieper gezond! Aardappels bevatten belangrijke voedingsstoffen, die helpen het lichaam gezond en fit te houden, zoals vezels, ijzer, kalium, B-vitamines en vitamine C. Ze bevatten geen vet en cholesterol. Veel mensen denken dat aardappels dikmakers zijn. Dat is echter onjuist. Aardappels leveren zelfs minder calorieën dan rijst en pasta. Het is vaak de (vette) jus die de calorieën levert. Nog een voordeel van aardappels boven rijst of pasta: in aardappels zit vitamine C, in rijst en pasta niet. Gifpieper? Nee! Om aardappels te beschermen tegen allerlei ziekten en plagen gebruiken de meeste telers gewasbeschermingsmiddelen. In Nederland beperken de telers het gebruik daarvan zoveel mogelijk om het milieu zo min mogelijk te belasten. In de branche gelden vele afspraken en certificaten. Aardappels met het EKO Keurmerk zijn geteeld zonder gebruik van kunstmest en chemische gewasbestrijdingsmiddelen. Een rijke knol Het voedingscentrum heeft dagelijks aanbevolen hoeveelheden voor voedingsmiddelen opgesteld. Aardappels nemen samen met rijst en pasta in deze aanbeveling een belangrijke plaats in. |
Terug naar 'wonen, tuin en dieren'